-
Cần khẳng định rằng, các mục tiêu hoạt động của SCIC là rõ ràng
và không mâu thuẫn nhau vì tất cả đều hướng tới đích cuối cùng
là nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng vốn nhà nước tại DN. Tuy
nhiên, tùy vào từng thời kỳ và chính sách phát triển kinh tế của
Chính phủ, thứ tự ưu tiên giữa các mục tiêu đó có thể khác nhau.
Sự khác nhau về mục tiêu hoạt động giữa SCIC và Temasek xuất
phát từ bối cảnh thành lập của từng công ty. Hiện nay sắp xếp
lại DNNN và đẩy mạnh quá trình cổ phần hóa vẫn đang là nhiệm vụ
trung tâm được Đảng và Chính phủ Việt Nam coi trọng trong thời
gian trước mắt cũng như những năm sắp tới.5 Do đó, đi đôi với
việc quản lý hiệu quả phần vốn nhà nước tại các DN mà phần lớn
trong số đó mới hoàn tất cổ phần hóa và đang nỗ lực nâng cao
hiệu quả trong quản trị DN và hoạt động kinh doanh, SCIC cũng
tích cực tìm kiếm các cơ hội để đầu tư vào những dự án mới, có
hiệu quả kinh tế cao và phù hợp với các qui định của Luật Đầu tư.
Trong khi đó, vào thời điểm thành lập Temasek, quá trình sắp xếp
hay cổ phần hóa tại Singapore về cơ bản đã hoàn tất hoặc chí ít
cũng không được coi là mục tiêu chiến lược của Chính phủ. Do đó,
danh mục đầu tư của Temasek hầu hết là các DN đã niêm yết, hoạt
động tương đối ổn định và đã khẳng định vị trí trên thị trường.
Do đó, Temasek có thể dành phần lớn nỗ lực và nguồn lực cho các
hoạt động đầu tư để tìm kiếm lợi nhuận.
Ông Lê Song Lai, Phó Tổng giám đốc
Tổng công ty đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước (SCIC)
-
 Temasek,
SCIC và Huijin (Tổng công ty Đầu tư vốn Nhà nước của Trung Quốc)
đều là công ty thuộc sở hữu của Nhà nước với mục tiêu được đặt
ra nhằm kiểm soát những đỉnh cao chỉ huy của nền kinh tế, nhưng
ba DN này khác nhau ở chỗ, tối đa hóa lợi nhuận, giá trị công ty
là mục tiêu coi như duy nhất của Temasek, trong khi mô hình của
Trung Quốc và Việt Nam còn có thêm những nhiệm vụ khác không kém
phần quan trọng bên cạnh mục tiêu tối đa hóa giá trị công ty.
Mục tiêu tối đa hóa giá trị phần vốn nhà nước và mục tiêu đầu tư
vào các lĩnh vực, ngành kinh tế quốc dân mà Nhà nước giao cho
SCIC là cần thiết, nhưng chúng mâu thuẫn nhau. Nếu không phân
biệt rạch ròi thì hoạt động của SCIC sẽ gặp phải những vấn đề cố
hữu của các DNNN, khi hoạt động không hiệu quả, do khách quan,
do phải thực hiện các mục tiêu khác được giao sẽ là bức bình
phong được lấy ra để biện hộ cho bản chất vấn đề là xung đột lợi
ích giữa người sở hữu và người điều hành.
Tóm lại, chỉ nên đặt ra một mục tiêu duy nhất cho SCIC là tối đa
hóa giá trị vốn nhà nước và hàng năm SCIC phải nộp một khoản “cổ
tức” cố định cho nhà nước. Trong trường hợp đầu tư vào các dự án,
các lĩnh vực mà nhà nước cảm thấy cần thiết thì Nhà nước phải bù
đắp một phần để đảm bảo SCIC có được một mức sinh lời tối thiểu.
Hơn thế nữa, áp dụng phương pháp này sẽ cho phép tính toán chi
phí nhà nước cần bỏ ra cho những ngoại tác tích cực do dự án
mang lại.
Vấn đề tiếp theo là liệu khu vực dân doanh có bị chèn lấn khi
SCIC mở rộng vốn nhà nước hay không? Theo tôi là không ảnh hưởng
nhiều lắm vì đối chiếu với nhu cầu vốn đầu tư từ nay đến năm
2010 mà xa hơn là 2020, Việt Nam cần một khoản vốn khổng lồ và
SCIC dù có phát triển đến mức nào chăng nữa cũng chỉ có thể đóng
góp vào một phần rất nhỏ trong miếng bánh khổng lồ này, một điều
tất yếu là Việt Nam sẽ phải đa dạng các hình thức đầu tư. Lúc đó,
khu vực tư nhân tha hồ mà dụng võ.
Ông Huỳnh Thế Du, Nghiên cứu viên
Chương trình Đào tạo Kinh tế Fulbright
-
Ngay cả ở một nền kinh tế phát triển như nước Anh vẫn còn những
tranh luận gay gắt xung quanh vấn đề liệu Nhà nước có nên đầu tư
vào những lĩnh vực mà tư nhân có đủ nguồn lực về tài chính và
nhân lực để đầu tư hay không. Theo tôi, bối cảnh của Việt Nam
hơi khác. Còn rất nhiều lĩnh vực, dự án mà các nhà đầu tư tư
nhân chưa có đủ kinh nghiệm và nguồn lực để thực hiện. Do đó có
thể chưa xảy ra tình trạng các hoạt động đầu tư của SCIC sẽ loại
bỏ cơ hội của các nhà đầu tư tư nhân. Tuy nhiên, về nguyên tắc,
SCIC được thành lập nhằm giảm bớt vai trò của Nhà nước trong các
hoạt động kinh tế. Và cộng đồng DN mong đợi SCIC sẽ có lộ trình
bán tiếp phần vốn nhà nước trong các DN SCIC quản lý ra công
chúng sau khi SCIC tiếp quản và hỗ trợ tái cơ cấu các DN đó.
Ông Dominic Scriven, Giám đốc
Quỹ Đầu tư Dragon Capital
-
 Trong
hoạt động chính của SCIC, nên tập trung vào mũi nhọn chiến lược,
không nên tham vọng dàn trải. Trong giai đoạn 5 năm tới, SCIC
nên nắm giữ cổ phần của khoảng 50 DNNN, sau đó phải có lộ trình
giảm dần. Nguồn lực vốn nhà nước dù sao cũng hạn chế, không nên
đầu tư vào những ngành có lợi nhuận vì những ngành này dễ dàng
huy động từ dân. Nguồn vốn nhà nước nên được tập trung vào những
lĩnh vực mà khu vực tư nhân chưa làm được. Ví dụ: bệnh viện,
trường học, phát triển cơ sở hạ tầng ngầm như bãi đỗ xe, chợ,
đường giao thông. Ngoài ra vai trò của SCIC sẽ là tìm kiếm những
nhà đầu tư chiến lược và làm cầu nối thuận lợi cho các nhà đầu
tư chiến lược đầu tư vào tổng công ty nhà nước, ngân hàng thương
mại quốc doanh sau khi những DN lớn này được cổ phần hóa.
Ông Nguyễn Hoàng Hải, Tổng thư ký
Hội các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI)
>> Xem thêm
|
