-
 Các
trung tâm TTTD tư nhân đóng vai trò bổ trợ cho các trung tâm
TTTD nhà nước vì có phạm vi thu thập và lưu giữ thông tin vay nợ
rộng hơn nhiều. Được sự đồng ý của người đi vay, các ngân hàng
sẽ được tiếp cận các thông tin tín dụng của các đối tượng này để
đánh giá mức độ rủi ro, trên cơ sở đó đưa ra lãi suất phù hợp.
Như vậy, trung tâm TTTD tư nhân sẽ đem lại lợi ích cho cả ngân
hàng, người đi vay và cuối cùng là cả nền kinh tế Việt Nam.
Các ngân hàng sẽ được hưởng lợi bởi vì trung tâm TTTD tư nhân sẽ
giúp cảnh báo về các khách hàng có tiền sử vay nợ quá nhiều hoặc
đã từng không thanh toán đúng hạn; qua đó giúp các ngân hàng
giảm bớt rủi ro tín dụng và giảm tỷ lệ nợ xấu không thu hồi được.
Người đi vay cũng sẽ được hưởng lợi - kinh nghiệm nhiều nước cho
thấy khi các ngân hàng tin cậy sử dụng dịch vụ của các trung tâm
TTTD tư nhân, họ sẽ dành cho các khách hàng có thông tin tín
dụng tốt một lãi suất ưu đãi hơn và yêu cầu ít hơn hay thậm chí
không yêu cầu về tài sản thế chấp.
Ông Adam Sack, Tổng giám đốc,
IFC-MPDF
-
 Mặc
dù trung tâm TTTD tư nhân có thể giúp tăng cường dung lượng tín
dụng và cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng, các trung tâm này
sẽ không thể hoạt động thành công nếu thiếu một khung pháp lý
tạo điều kiện cho sự hoạt động của cả thị trường tín dụng nói
chung và của các trung tâm TTTD tư nhân nói riêng. Chính vì vậy
Chính phủ cần đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong quá
trình này. Chính phủ có thể tạo ra một môi trường thuận lợi cho
trung tâm TTTD tư nhân thông qua việc ban hành và thực thi các
văn bản pháp luật tạo điều kiện thuận lợi cho việc chia sẻ thông
tin tín dụng nhưng vẫn bảo vệ được quyền lợi hợp pháp của các cá
nhân và doanh nghiệp đối với những thông tin này.
Những văn bản pháp luật liên quan tới hoạt động của trung tâm
TTTD bao gồm các văn bản liên quan tới bảo mật trong ngân hàng,
bảo vệ dữ liệu và luật bảo vệ người tiêu dùng. Hai vấn đề chính
về việc thu thập và cung cấp thông tin mà các văn bản pháp lý
này sẽ cần giải quyết là: mức độ tiếp cận và mức độ bảo mật
thông tin. Quyền được truy cập thông tin và sự tin tưởng vào độ
bảo mật thông tin rất cần thiết vì đó là hai yếu tố sống còn đối
với bất kỳ hệ thống thông tin tín dụng nào. Mặt khác, việc áp
dụng những hình phạt quá khắt khe đối với các hành vi vi phạm
nhỏ hay quy định các quy trình quá phức tạp, tốn kém và hạn chế
việc chia sẻ thông tin tín dụng cũng rất dễ khiến doanh nghiệp
ngại đầu tư vào lĩnh vực này.
Theo thông lệ quốc tế, những nhân tố pháp lý quan trọng cần
thiết tạo điều kiện cho trung tâm TTTD tư nhân hoạt động bao gồm:
i) trách nhiệm báo cáo và quyền truy cập thông tin phải được áp
dụng không chỉ đối với các định chế tài chính mà cần áp dụng cho
cả các công ty viễn thông, công ty thu hồi nợ, các công ty cung
cấp dịch vụ hạ tầng v.v.; ii) cần cho phép cung cấp cả thông tin
tích cực (thông tin về các hành vi tốt trong việc hoàn trả nợ
của khách hàng) và thông tin tiêu cực (thông tin về các hành vi
xấu trong việc hoàn trả nợ của khách hàng); iii) thông tin về
các trường hợp không trả được nợ không được xóa khỏi cơ sở dữ
liệu sau khi nợ đã được hoàn trả; iv) thông tin được lưu giữ
trong thời gian từ 5-7 năm; v) bảo đảm quyền cho cá nhân trong
việc kiểm tra lại thông tin về chính mình và báo lại cho trung
tâm khi dữ liệu bị sai sót; và vi) có cơ chế để sửa chữa các
thông tin sai lưu ở công ty thông tin tín dụng.
Bà Nataliya Mylenko, Cán bộ chương trình,
Bộ phận Phát triển thị trường tài chính toàn cầu,
Công ty Tài chính Quốc tế
-
 Là
một trung tâm thông tin tín dụng công, CIC hiện đang đáp ứng một
phần nhu cầu của thị trường thông tin tín dụng. Tuy nhiên CIC
không thể có đủ nguồn nhân lực cũng như chuyên môn và kinh
nghiệm cần thiết để phục vụ một thị trường lớn như thị trường
thông tin tín dụng tiêu dùng. Chính vì vậy Việt Nam nên cân nhắc
mô hình kết hợp giữa trung tâm thông tin tín dụng công và của tư
nhân để có thể đáp ứng được nhu cầu hiện có của thị trường tốt
hơn, trong đó mỗi tổ chức sẽ có vai trò, chức năng và nhiệm vụ
khác nhau trong phát triển thị trường tài chính ở Việt Nam. Có
thể tham khảo mô hình của Malaysia: mặc dù Ngân hàng Negara
Malaysia đang điều hành một trung tâm thông tin tín dụng công,
trên thị trường vẫn có một số trung tâm TTTD tư nhân hoạt động
rất hiệu quả.
Hơn nữa, cũng cần nhấn mạnh rằng trung tâm TTTD tư nhân sẽ thay
đổi cả phương thức hoạt động của các ngân hàng để giúp ngân hàng
nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng lợi nhuận. ở những nước phát
triển như Anh hay Mỹ, các ngân hàng thường không dựa vào hồ sơ
xin vay của người đi vay để thu thập thông tin hay nói đúng hơn
là những thông tin đó cũng không giúp ích nhiều cho các ngân
hàng trong việc đưa ra các quyết định tín dụng. Các ngân hàng
ngày nay có thể quyết định có cho vay hay không trong vòng 3
giây chỉ sau khi nhập tên và mã bưu điện của khách hàng xin vay
vào hệ thống, sau đó trung tâm TTTD tư nhân sẽ cung cấp đầy đủ
thông tin. Các ngân hàng có thể yên tâm rằng những thông tin có
được là hợp pháp (tức là thu thập hợp pháp theo luật bảo vệ bí
mật cá nhân của người tiêu dùng), chính xác (tức là người khác
không thể thay đổi những thông tin đó) và từ một hệ thống đáng
tin cậy (luôn cung cấp ổn định). Nhưng cũng cần hiểu rằng các
trung tâm TTTD tư nhân hoạt động trên cơ sở đối ứng - nghĩa là
chỉ có các tổ chức có đóng góp thông tin cho trung tâm mới được
tiếp cận dữ liệu. Chất lượng và số lượng thông tin các ngân hàng
cung cấp sẽ quyết định chất lượng và số lượng thông tin mà họ
nhận được, do vậy các bên tham gia đều phải có trách nhiệm đóng
góp cho một cơ sở dữ liệu có chất lượng.
Để thành lập một trung tâm TTTD tư nhân ở Việt Nam, bên cạnh các
vấn đề liên quan đến khuôn khổ pháp lý thì một vấn đề quan trọng
khác cần được xem xét là một cơ cấu sở hữu hợp lý. Mô hình công
ty cổ phần (consortium) có thể phù hợp với hoàn cảnh của Việt
Nam hiện nay. Theo mô hình này, có nhiều nhóm sử dụng trung tâm
TTTD tín dụng có thể cùng góp vốn là: i) nhà cung cấp dịch vụ
trong nước để có thể đáp ứng kịp thời các nhu cầu của thị trường;
ii) đối tác kỹ thuật, nên là một trong những trung tâm thông tin
tín dụng quốc tế, để cung cấp giải pháp công nghệ tiên tiến cần
thiết cũng như kinh nghiệm trong thành lập, điều hành và xúc
tiến trung tâm TTTD tư nhân; và iii) các tổ chức cho vay bao gồm
cả các ngân hàng hay các công ty thẻ tín dụng, công ty bảo hiểm
v.v.
Ông Tony Lythgoe,
Tư vấn về trung tâm thông tin tín dụng và quản lý rủi ro,
Công ty Tài chính Quốc tế
* Toàn bộ phần ý kiến của bản
tin này được trích từ bài phát biểu của các đại biểu tại Hội
thảo về “Thành lập trung tâm TTTD tư nhân” do Ngân hàng Nhà nước,
Chương trình Phát triển Kinh tế tư nhân MPDF và Visa
International đồng tổ chức vào ngày 11 tháng 1 năm 2006 tại Hà
Nội.
>> Xem thêm
|
