-
 Đăng
ký đất đai là một trong năm cấu phần chính của dự án Hỗ trợ
DNNVV của Ngân hàng Phát triển Châu á. Mục tiêu chính của cấu
phần này là rà soát lại quá trình ban hành GCNQSDĐ, phát hiện ra
những cản trở từ quá trình này đối với DNNVV trong việc tiếp cận
đất đai và thông tin về đất đai cũng như tiếp cận các nguồn vốn.
Các văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất (ĐKQSDĐ)6 ở
Việt Nam chỉ mới được thành lập gần đây. Hiện nay, trước khi
trình được một bộ hồ sơ hoàn chỉnh xin cấp GCNQSDĐ cho văn phòng
ĐKQSDĐ, một chủ doanh nghiệp phải thu thập hồ sơ và thông tin ở
bốn cơ quan địa phương khác. Sau đó các nhân viên của văn phòng
ĐKQSDĐ phải tiến hành 20 bước khác nhau đối với một hồ sơ như
vậy. Như vậy thời gian tối thiểu để một chủ doanh nghiệp nhận
được GCNQSDĐ đất là 20 ngày kể từ khi chủ doanh nghiệp nộp đủ hồ
sơ đến phòng ĐKQSDĐ. Tuy nhiên trong một số trường hợp thời gian
này cũng có thể là 2 năm hoặc dài hơn. Thủ tục đế lấy được
GCNQSDĐ đối với trường hợp giao hoặc thuê đất thì chắc chắn mất
thời gian hơn và phức tạp hơn nhiều.
Trong khuôn khổ dự án này, chúng tôi hỗ trợ ba văn phòng ĐKQSDĐ
ở ba tỉnh Hà Nam, Bắc Ninh và Thái Bình phân tích các thủ tục
nội bộ để ban hành GCNQSDĐ và tìm cách đơn giản hóa các thủ tục
này sao cho đáp ứng được thời hạn Luật Đất đai quy định là 55
ngày.7 Chúng tôi cũng đặt ra mục tiêu cuối cùng là
rút ngắn thời gian xuống là 20 ngày. Dự án thử nghiệm này cũng
sẽ cố gắng đưa vào các tiêu chuẩn và kinh nghiệm quốc tế trong
lĩnh vực này. Ngoài ra, chúng tôi cũng sẽ giúp họ xây dựng mô
hình hoạt động tổng thể của văn phòng, nhất là về khía cạnh phục
vụ khách hàng và phát triển bền vững. Cho dù các thủ tục nội bộ
được cải thiện, cũng không có nghĩa là văn phòng ĐKQSDĐ sẽ phục
vụ tốt các "khách hàng" DNNVV nhất là dịch vụ cung cấp các thông
tin về đất đai một khi dữ liệu về đất đai không đáng tin cậy và
khó tiếp cận. Như vậy, dự án cũng sẽ xây dựng những ưu tiên tiếp
tục cải cách đối với văn phòng ĐKQSDĐ để chính phủ xem xét trong
thời gian tới.
Ngoài ra cần phải triển khai đưa các trung tâm phát triển quỹ
đất vào hoạt động để có thêm quỹ đất cho DNNVV. Các trung tâm
phát triển quỹ đất có chức năng tư vấn cho DNNVV khi có những
khó khăn trong tiếp cận đất nhưng cho đến nay vẫn chưa được
thành lập! Việc thiếu một hệ thống quản lý đất hiệu quả cũng
đang làm chậm tiến trình cấp GCNQSDĐ của các cơ quan ĐKQSDĐ và
làm cho các doanh nghiệp rất bức xúc.
Những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận các nguồn
vốn của doanh nghiệp như tính kịp thời của việc cấp GCNQSDĐ, giá
trị đất và tính phức tạp trong toàn bộ khung thể chế đăng ký bất
động sản đã làm cho các doanh nghiệp cảm thấy rất nản lòng khi
phải sử dụng đất như là một tài sản thế chấp vay vốn để phát
triển kinh doanh.
Bà Elaine Ma Eachern,
Chuyên gia về đăng ký bất động sản, Dự án ADB-TA 4418
-
Chúng tôi đã thực hiện thu thập ý kiến của doanh nghiệp nhỏ và
vừa về đất đai dựa trên hai nguồn thông tin chính i) các bài báo
trên các báo điện tử của Việt Nam kể từ khi Luật Đất đai ra đời
và ii) tổng hợp ý kiến doanh nghiệp thông qua hai hội thảo giữa
Bộ TN&MT với cộng đồng doanh nghiệp do Phòng TM&CNVN tổ chức.
Trên cơ sở phân tích 203 ý kiến khác nhau của doanh nghiệp và
nhóm các vấn đề lại, kết quả sơ bộ cho thấy thủ tục hành chính
vẫn là vấn đề khó khăn nhất mà DNNVV gặp phải khi tiếp cận đất
đai (49,75% doanh nghiệp có ý kiến này) trong đó các thủ tục
giao đất, cho thuê đất, chuyển nhượng đất đứng thứ nhất về mức
độ khó khăn, thủ tục thu hồi đất đứng thứ hai, thủ tục cấp
GCNQSDĐ đứng thứ ba, chuyển đổi mục đích sử dụng đất đứng thứ tư.
Kết quả này cũng cho thấy rõ ràng đã có những cải thiện nhất
định trong công tác cấp GCNQSDĐ, nhưng vẫn còn phải tiếp tục đơn
giản hóa các thủ tục hành chính khác. Nguyên nhân dẫn đến những
khó khăn và chậm trễ trong các thủ tục hành chính một phần do
các quy đinh pháp luật còn chưa rõ ràng tạo điều kiện cho việc
thi hành thiếu đồng nhất ở các địa phuơng, mặt khác phần khó
khăn hơn là mức độ nhận thức chưa đầy đủ Luật đất đai 2003 và
năng lực thực thi ở địa phương... Cải cách hành chính trong lĩnh
vực này và tăng cường năng lực cán bộ địa phương là điểm mấu
chốt để giải quyết các bức xúc hiện nay của doanh nghiệp, đặc
biệt là DNNVV. Đây mới chỉ là một điều tra sơ bộ về ý kiến của
DNNVV về các vấn đề đất đai. Thủ tục hành chính đang là vấn đề
bức xúc cũng không có nghĩa là các khó khăn khác về đất đai như
tiếp cận khu đất mới, giá đất, quy hoạch đất là kém quan trọng.
Ông Trần Như Trung, Trưởng nhóm tư vấn dự án,
Công ty Tư vấn Dịch vụ và Phát triển Công nghệ tài nguyên môi
trường (TECOS)
-
Việc ĐKQSDĐ vẫn bị DN ở nhiều địa phương phàn nàn rất nhiều. Đặc
biệt là có sự "vênh" giữa quan điểm của chính quyền và nhu cầu
thực sự doanh nghiệp. Nhiều chính quyền địa phương cho rằng họ
đã làm rất tốt khâu cấp GCNQSDĐ nhưng ý kiến DN tại địa phương
đó thì ngược lại. Một doanh nghiệp ở miền Trung đã cho chúng tôi
biết là ông ta có một mảnh đất 3000m2 muốn được đăng ký nhưng
GCNQSDĐ của địa phương cấp chỉ trên 250m2 thôi!… Ngoài ra, tiếp
cận đất cho DNNVV vẫn chưa giải quyết được đáng kể. Một loạt các
khu công nghiệp, cụm công nghiệp được xây dựng với ý định tốt là
phục vụ DNNVV lại thành miếng béo bở mà DNNVV không đủ "tài" để
thuê hoặc phải mất nhiều chi phí không chính thức để vào được
các khu này. Hay vấn đề còn quá nhiều quy hoạch "treo" cũng làm
khổ DN ở nhiều nơi.
Hiện nay Bộ TN&MT đang đưa ra các giải pháp làm tan băng thị
trường bất động sản, nhưng các giải pháp đó nếu thực hiện được
mới gỡ khó cho các doanh nghiệp kinh doanh bất động sản là chính,
còn các giải pháp thích đáng nhắm tới đông đảo những DNNVV thực
sự có nhu cầu sử dụng đất thì chưa thấy đâu…
Bà Phạm Chi Lan,
Ban Nghiên cứu của Thủ tướng Chính phủ
(6) Văn phòng ĐKQSDĐ tại cấp
tỉnh và cấp huyện đã được thành lập trên cơ sở Nghị định 181 (về
thi hành Luật đất đai) và thông tư liên bộ 38 ngày 31/12/2004 (hướng
dẫn về chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của văn phòng đăng ký
quyền sử dụng đất và trung tâm phát triển quỹ đất).
(7) Luật Đất đai quy định là thời gian từ ngày Văn phòng ĐKQSDĐ
nhận đủ hồ sơ hợp lệ đến ngày người sử dụng đất nhận được giấy
chứng nhận là không quá 55 ngày làm việc.
>> Xem thêm
|
