-
 Trên
thế giới nhiều nhà đầu tư coi QTDN là một tiêu chí quan trọng
tương đương với hiệu quả kinh doanh của một doanh nghiệp khi xem
xét để ra quyết định đầu tư. Cụ thể là các nhà đầu tư quan tâm
đến thành phần cổ đông của doanh nghiệp đó, quan hệ giữa HĐQT và
Ban giám đốc điều hành, trình độ của các thành viên của các cơ
quan này, tính minh bạch trong công bố thông tin của doanh
nghiệp. Các mô hình quản trị doanh nghiệp tiên tiến trên thế
giới cần được giới thiệu ở Việt Nam để nâng cao nhận thức của xã
hội, cộng đồng kinh doanh về vấn đề này cũng như để các doanh
nghiệp Việt Nam cải thiện tình hình QTDN mình để có thể thu hút
được đầu tư bên ngoài nhiều hơn.
Hiện nay, công tác hoạch định chiến lược phát triển của doanh
nghiệp tương đối kém. Nhà đầu tư nhìn vào kế hoạch kinh doanh
không xác định được định hướng phát triển trong tương lai của
một doanh nghiệp mà họ quan tâm. Lý do thứ nhất là mặc dù chức
năng HĐQT là hoạch định chính sách nhưng do chưa có sự xác định
rõ ràng về chức năng và quyền hạn của HĐQT và ban giám đốc nên
các thành viên của HĐQT chưa tham gia tích cực vào quá trình
hoạch định chiến lược của doanh nghiệp. Thứ hai, Ban giám đốc có
trình độ còn hạn chế hoặc quá bận rộn với công việc điều hành
hàng ngày nên cũng chưa đầu tư thời gian thích hợp vào các công
tác xây dựng chiến lược. Hơn nữa cơ chế tiền lương cho các giám
đốc điều hành, đặc biệt trong các doanh nghiệp còn cổ phần Nhà
nước, còn chưa thỏa đáng (do phải phụ thuộc vào cơ chế lương của
Nhà nước) nên chưa thu hút được các giám đốc giỏi hoặc khiến các
giám đốc này chưa thực sự tận tâm với doanh nghiệp và tìm cách
có những giao dịch tư lợi từ vị trí lợi thế của mình.
Quan hệ giữa doanh nghiệp và các nhà đầu tư còn chưa được xây
dựng và duy trì một cách chuyên nghiệp. Nhiều Ban giám đốc các
công ty cổ phần không coi trọng những cuộc họp thường niên/định
kỳ với các nhà đầu tư. Theo quan điểm của tôi, đây là một vấn đề
có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến giá cổ phiếu. Chẳng hạn hai
doanh nghiệp cùng hoạt động hiệu quả như nhau, cổ phiếu của
doanh nghiệp có quan hệ tốt với nhà đầu tư có khả năng thanh
khoản tốt hơn và giá cao hơn trên sàn giao dịch.
Ông Nguyễn Hoàng Hải, Tổng thư ký,
Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI)
-
 Khi
đầu tư vào các công ty tư nhân, chúng tôi cho rằng vấn đề lớn
nhất về QTDN là tính minh bạch thấp của công ty này. Cụ thể là
phần lớn hệ thống kế toán và hệ thống kiểm soát nội bộ của các
công ty chưa được phát triển, điều này khiến cho các cổ đông khó
nắm được chính xác tình hình tài chính của công ty. Việc này
tăng thêm rủi ro cho các nhà đầu tư do báo cáo tài chính thiếu
chính xác, và khi có gian lận trong công ty thì các cổ đông khó
mà biết được. Đó là lý do tại sao chúng tôi phối hợp chặt chẽ
với các công ty mà chúng tôi đã đầu tư để cải tiến hệ thống kế
toán và hệ thống báo cáo quản lý. Một vấn đề thường gặp nữa tại
các công ty tư nhân là giao dịch giữa các bên liên quan tại các
công ty có chung cổ đông. Khi có giao dịch kiểu này diễn ra thì
cổ đông đa số sẽ dễ dàng chuyển lợi nhuận giữa các công ty mà họ
nắm giữ đa số cổ phiếu, và điều này sẽ bất lợi cho cổ đông thiểu
số.
Khi đầu tư vào công ty cổ phần hóa, rủi ro về quản trị công ty
lại dưới hình thức khác. Các công ty cổ phần hóa dường như chưa
có các biện pháp kiểm soát để ngăn chặn các cán bộ quản lý chủ
chốt trong ban giám đốc nhận hoa hồng, vì vậy việc này thường
xuyên xảy ra. Nếu nhà cung cấp phải trả hoa hồng thì chi phí
nguyên vật liệu và trang thiết bị sẽ bị tăng lên, việc này trên
thực tế cũng giống như chuyển lợi nhuận của công ty sang túi của
ban giám đốc vậy. Tuy nhiên, các cổ đông có thể cải thiện tình
hình bằng cách giúp công ty cải tiến quá trình kiểm soát nội bộ
và hệ thống lương thưởng chính thức cho ban giám đốc của công ty
mà họ đầu tư vào.
Tôi cho rằng chính phủ không nên cũng như không thể bắt buộc các
công ty phải có hệ thống QTDN tốt, mặc dù họ có thể áp đặt một
số quy định đối với các công ty niêm yết trên thị trường chứng
khoán hoặc công ty bán cổ phiếu ra công chúng. Việc thực hiện
các biện pháp để đảm bảo công ty có mức độ cao về QTDN là trách
nhiệm chính của cổ đông và HĐQT. Tuy nhiên, nếu hệ thống thi
hành thuế được cải thiện thì cũng sẽ có ảnh hưởng tích cực tới
sự minh bạch của công ty vì hiện nay nhiều công ty vẫn đang trục
lợi về thuế nhờ sự thiếu minh bạch của công ty mình.
Chúng tôi còn thấy rằng nhiều công ty không quen với việc tổ
chức các cuộc họp HĐQT hoặc họp cổ đông. Tuy nhiên, những vấn đề
này có thể giải quyết được bằng cách đẩy mạnh nhận thức về những
thông lệ tốt nhất trong việc tổ chức những cuộc họp này.
Ông Chris Freund, Tổng giám đốc,
Quỹ Đầu tư Mekong Capital
>> Xem thêm
|
